Starożytny Egipt: policyjny gwizdek sprzed 3500 lat
17 września 2025, 10:33W staroegipskim Achetaton (obecnie Amarna), mieście założonym ok. 1347 roku przed naszą erą przez Echnatona, który zbudował tam swoją stolicę, znaleziono policyjny gwizdek z krowiej kości. Niezwykły artefakt został odkryty w Stone Village, położonej na peryferiach wiosce robotników, a jego istnienie to wsparcie dla poglądu, że miejsce to – ze względu na bliskość królewskich grobowców, przy budowie których pracowali robotnicy – podlegało ścisłej kontroli policyjnej. To pierwszy egipski gwizdek znaleziony w kontekście najwyższej władzy i ważny zabytek, który da specjalistom wgląd w technologie obróbki kości stosowane w II tysiącleciu p.n.e. w państwie faraonów.
Osły na usługach faraonów
11 marca 2008, 12:27Cywilizację starożytnego Egiptu zbudowano dzięki udomowieniu dzikich osłów. Na dowód archeolodzy przedstawili dziesięć szkieletów wydobytych z grobów pierwszych królów afrykańskiego państwa. Kości mają ok. 5 tysięcy lat. Ich stan wskazuje, że zwierzęta wykorzystywano do transportu (Proceedings of the National Academy of Sciences).
Miały być puste, a nie są. Badanie fragmentów zwojów z Qumran ujawnia niewidoczny tekst
19 maja 2020, 11:44Najnowsze badania wykazały, że przechowywane w John Rynalds Library cztery fragmenty zwojów znad Morza Martwego, które wydawały się puste, w rzeczywistości zawierają tekst. Odkrycie oznacza, że University of Manchester, którego częścią jest wspomniana biblioteka, jest jedyną w Wielkiej Brytanii instytucją posiadającą zawierające tekst autentyczne fragmenty zwojów.
Słownik języka starożytnych Egipcjan
24 września 2012, 08:12Przez ostatnie 40 lat naukowcy z Uniwersytetu Chicagowskiego pracowali nad słownikiem języka demotycznego. Teraz zaprezentowali ukończone dzieło. Demotyczny to zarówno język jak i pismo, którym na co dzień posługiwali się starożytni Egipcjanie. Pismo demotyczne wyewoluowało z najwcześniejszych hieroglifów i było używane do odnotowywania codziennych wydarzeń
W średniowiecznym palimpseście odkryto fragment zaginionego pierwszego katalogu gwiazd
19 października 2022, 17:28Katalog Gwiazd Hipparchosa z Nikei jest pierwszym w dziejach ludzkości spisem koordynat wielu obiektów niebieskich. To słynne dzieło jest nam jednak nieznane, zaginęło. O jego istnieniu wiemy z przekazów, m.in. Klaudiusza Ptolemeusza (100 r. – 168 r.). Naukowcy z Francji i Wielkiej Brytanii donieśli właśnie o dokonaniu niezwykłego odkrycia. Jeden ze średniowiecznych palimpsestów z klasztoru św. Katarzyny na Półwyspie Synaj skrywa pod chrześcijańskim tekstem fragment Katalogu Hipparchosa.
Starożytny system irygacyjny z Chin służył społecznościom pastersko-rolniczym
8 stycznia 2018, 11:52W północno-zachodnich Chinach, w jednym z najbardziej suchych miejsc na Ziemi, odkryto starożytny system irygacyjny, który pozwalał na uprawę roślin i hodowlę zwierząt. Odkrycia dokonali naukowcy z Washington University w St. Louis, którzy w swoich pracach wykorzystali satelity i drony.
Średniowieczna tajemnica w neolitycznym grobie — DNA z dolmenu Menga
10 kwietnia 2026, 16:38Niemal sześć tysięcy lat temu, w pierwszej połowie czwartego tysiąclecia przed naszą erą, neolityczne społeczności południowej Iberii wzniosły dolmen Menga — jeden z najbardziej imponujących megalitycznych grobowców w Europie. Jego historia jednak nie zakończyła się w prehistorii. Dolmen był ponownie używany jako miejsce pochówku i rytuałów w epoce brązu, żelaza, w starożytności, a wreszcie w średniowieczu. Nowe badania genetyczne rzucają światło na tę ostatnią epokę, w której miały miejsce najbardziej zagadkowe pochówki. Odkryto je w 2005 roku, gdy archeolodzy trafili na szczątki dwóch osób.
Związki pierwszego komputera ze sportem
31 lipca 2008, 10:00Mechanizm z Antykithiry, znaleziony w 1901 roku przez poławiaczy gąbek we wraku rzymskiego okrętu w pobliżu wyspy o tej samej nazwie, mógł odmierzać czas nie tylko do zaćmień, ale również igrzysk olimpijskich. Służyła do tego jedna z jego tarcz (Nature).
Starożytny atlant ma ponownie stanąć przed Świątynią Zeusa Olimpijskiego w Agrigento
15 lipca 2020, 11:21Przed świątynią Zeusa Olimpijskiego w Agrigento na Sycylii - jedną z największych i najbardziej znanych budowli doryckich - ma zostać podniesiony ok. 8-m starożytny atlant. Poinformowały o tym władze Parco Archeologico e Paesaggistico della Valle dei Templi di Agrigento.
Dla jednych wypadek przy pracy, dla drugich łut szczęścia
14 grudnia 2012, 14:14Chorwaccy naukowcy usunęli za pomocą endoskopu ciało obce, pozostawione w jamie czaszki przez starożytnych balsamistów. Narzędzie do wydobywania mózgu utknęło w ciele mumii ok. 2400 lat temu.
